EN

სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობა

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალებს, სხვა ქალების მსგავსად, აქვთ უფლება, თავისუფლად და დამოუკიდებლად მიიღონ გადაწყვეტილებები საკუთარი სხეულის, სქესობრივი ცხოვრების, პარტნიორული ურთიერთობების, ქორწინების, ორსულობისა და მშობლობის შესახებ.

გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის 23-ე და 25-ე მუხლები აღიარებს შშმ პირთა უფლებას, შექმნან ოჯახი, თავად განსაზღვრონ შვილების რაოდენობა და დაბადებებს შორის ინტერვალი და დისკრიმინაციის გარეშე მიიღონ სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მომსახურება.

პრაქტიკაში შშმ ქალები ხშირად აწყდებიან ფიზიკურ, საკომუნიკაციო და დამოკიდებულებით ბარიერებს. სამედიცინო დაწესებულება შეიძლება არ იყოს მისაწვდომი, ინფორმაცია არ მიეწოდებოდეთ მათთვის გასაგები ფორმით, ხოლო მომსახურების მიმწოდებლები ზოგჯერ არასწორად მიიჩნევენ, რომ შშმ ქალებს სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საჭიროებები არ აქვთ.

WHO-სა და UNFPA-ს სახელმძღვანელო ხაზს უსვამს, რომ შშმ პირებს აქვთ იგივე სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საჭიროებები, რაც სხვა ადამიანებს, თუმცა ინფორმაციასა და მომსახურებაზე წვდომისას დამატებით ბარიერებს აწყდებიან.

სამედიცინო მომსახურება უნდა ემყარებოდეს ქალის თავისუფალ და ინფორმირებულ თანხმობას. დაუშვებელია იძულებითი სტერილიზაცია, კონტრაცეფცია, ორსულობის შეწყვეტა ან სხვა სამედიცინო ჩარევა მხოლოდ შეზღუდული შესაძლებლობის არსებობის გამო. ქალს ინფორმაცია მისთვის მისაწვდომი ფორმით უნდა მიეწოდოს, მაგალითად, მარტივი ენით, ჟესტური ენით, ბრაილით, აუდიოფორმატით ან სხვა საჭირო საკომუნიკაციო საშუალებით. საჭიროების შემთხვევაში უნდა იყოს უზრუნველყოფილი გონივრული მისადაგებაც, თუმცა მხარდამჭერი პირის მონაწილეობამ თავად ქალის ნება და გადაწყვეტილება არ უნდა ჩაანაცვლოს.

სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისები უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, მისაწვდომი, მისაღები და ხარისხიანი. ეს მოიცავს კონფიდენციალურ კონსულტაციას, კონტრაცეფციას, ორსულობისა და მშობიარობის უსაფრთხო მართვას, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების პრევენციასა და მკურნალობას, ძალადობის გამოვლენასა და შესაბამის დახმარებას.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამედიცინო პერსონალის მომზადება, ფიზიკურად მისაწვდომი ინფრასტრუქტურა და შშმ ქალების მონაწილეობა ჯანმრთელობის პოლიტიკისა და პროგრამების დაგეგმვაში. UNFPA-ს უფლებებზე დაფუძნებული სახელმძღვანელო სწორედ ინკლუზიური, გენდერულად მგრძნობიარე და შშმ პირებზე მორგებული მომსახურების დანერგვას მოითხოვს.

ამ საკითხებზე მსჯელობა ემყარება გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციას, განსაკუთრებით მის მე-6, მე-9, მე-12, მე-16, 23-ე და 25-ე მუხლებს; CRPD-ის კომიტეტის ზოგად კომენტარს №3; ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის კონვენციის მე-12 და მე-16 მუხლებს; მოსახლეობისა და განვითარების საერთაშორისო კონფერენციის სამოქმედო პროგრამას და მდგრადი განვითარების მიზნებს 3.7 და 5.6.