EN

ჩართულობა და სამოქალაქო მონაწილეობა

საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში მონაწილეობა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალთა ფუნდამენტური უფლებაა. ეს გულისხმობს არა მხოლოდ არჩევნებში ხმის მიცემას, არამედ კანდიდატად მონაწილეობას, საჯარო თანამდებობის დაკავებას, პოლიტიკური პარტიების, არასამთავრობო ორგანიზაციების, პროფესიული გაერთიანებებისა და ადგილობრივი საინიციატივო ჯგუფების საქმიანობაში ჩართვას.

გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის 29-ე მუხლი სახელმწიფოებს ავალდებულებს, უზრუნველყონ შშმ პირთა პოლიტიკური უფლებები და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში სხვებთან თანაბარი მონაწილეობა.

შშმ ქალები ხშირად ერთდროულად აწყდებიან გენდერულ და შეზღუდულ შესაძლებლობასთან დაკავშირებულ ბარიერებს. მათ მონაწილეობას შეიძლება აფერხებდეს მიუწვდომელი შენობები და ტრანსპორტი, ინფორმაციის ადაპტირებული ფორმატების ნაკლებობა, საკომუნიკაციო მხარდაჭერის არარსებობა, ფინანსური სირთულეები და საზოგადოებაში არსებული სტერეოტიპები.

CRPD-ის კომიტეტის ზოგადი კომენტარი №3 მიუთითებს, რომ შშმ ქალები არასაკმარისად არიან წარმოდგენილი გადაწყვეტილების მიღების პროცესებში და ხშირად სათანადოდ არ მონაწილეობენ არც გენდერული თანასწორობის და არც შეზღუდული შესაძლებლობის პოლიტიკის შემუშავებაში.

თანასწორი სამოქალაქო მონაწილეობისთვის საარჩევნო უბნები, პროცედურები და მასალები სრულად მისაწვდომი უნდა იყოს. ინფორმაცია უნდა ვრცელდებოდეს ჟესტური ენით, ბრაილით, მარტივად გასაგები ენით, სუბტიტრებით, აუდიოაღწერითა და მისაწვდომი ციფრული ფორმატებით. საჭიროების შემთხვევაში ქალს უნდა შეეძლოს მის მიერ არჩეული პირის დახმარებით ხმის მიცემა ისე, რომ დაცული იყოს მისი ნების თავისუფალი გამოხატვა და კენჭისყრის საიდუმლოება. შეზღუდული შესაძლებლობა ან სამართლებრივი ქმედუნარიანობის შესახებ მცდარი წარმოდგენები არ უნდა გამოიყენებოდეს ხმის მიცემის, არჩევნებში მონაწილეობის ან საჯარო თანამდებობის დაკავების უფლების შესაზღუდად.

სამოქალაქო მონაწილეობა არჩევნებით არ შემოიფარგლება. სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები ვალდებულნი არიან, შშმ ქალები და მათი წარმომადგენლობითი ორგანიზაციები აქტიურად ჩართონ მათ უფლებებზე გავლენის მქონე კანონების, პოლიტიკისა და პროგრამების დაგეგმვაში, განხორციელებასა და მონიტორინგში. CRPD-ის კომიტეტის ზოგადი კომენტარი №7 განმარტავს, რომ ასეთი მონაწილეობა უნდა იყოს მუდმივი და შინაარსობრივი პროცესი და არა ერთჯერადი, ფორმალური კონსულტაცია. აუცილებელია შშმ ქალებისთვის ლიდერობის პროგრამების, გონივრული მისადაგების, პირადი ასისტენტისა და სხვა საჭირო მხარდაჭერის უზრუნველყოფაც.

ამ უფლებების განხორციელება ეფუძნება პრინციპს: „არაფერი ჩვენ შესახებ ჩვენ გარეშე“. შშმ ქალები უნდა აღიქმებოდნენ არა მხოლოდ მომსახურების მიმღებებად, არამედ პოლიტიკის შემქმნელებად, უფლებადამცველებად და საზოგადოებრივი ცვლილებების ლიდერებად.

აღნიშნული მიდგომა ასევე გამომდინარეობს ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის კონვენციის მე-7 და მე-8 მუხლებიდან და შეესაბამება მდგრადი განვითარების მიზნებს 5.5, 10.2 და 16.7, რომლებიც ქალთა ლიდერობას, ყველა ადამიანის სოციალურ-პოლიტიკურ ჩართულობასა და ინკლუზიურ გადაწყვეტილებათა მიღებას ითვალისწინებს.